OUDE GRENSPALEN TUSSEN BELGIE EN PRUISEN

NEUTRAAL MORESNET

Neutraal Moresnet  was een dwergstaatje in de vorm van een taartpunt met een oppervlakte van 344 hectare   Moresnet bestond van 1816 tot 1919, en grensde aan de Nederlanden en Pruisen. Na 1830, toen BelgiŽ onafhankelijk was geworden van Nederland, grensde Moresnet aan BelgiŽ, Pruisen en op het vierlandenpunt na 1839 ook aan Nederland.

Moresnet ontstond doordat Pruisen en het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden tijdens het Congres van Wenen in 1815 na de val van Napoleon niet tot een akkoord konden komen over de grens tussen hun gebieden. Het twistpunt was de zinkmijn  Vieille Montagne in het plaatsje Kelmis. Pas in 1816 werd een compromis bereikt:  Moresnet werd deel van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden, Neu-Moresnet werd deel van Pruisen en het daartussen gelegen gebied met het dorpje Kelmis werd een condominium onder de naam Neutraal Moresnet. Beide landen bestuurden Neutraal Moresnet, een gebied met 256 inwoners, met een Pruisische en een Nederlandse (na 1830 Belgische) commissaris. Toen BelgiŽ in 1830 onafhankelijk werd, nam het de bestuurlijke rechten van de Nederlanden over. Het einde van Neutraal Moresnet kwam na de Eerste Wereldoorlog. In 1914 werd het bezet door Duitsland, waarin Pruisen was opgegaan. Dat land verloor de oorlog, en bij het Verdrag van Versailles werd in 1919 beslist dat Neutraal Moresnet bij BelgiŽ gevoegd zou worden.

In 1818 werden conform het Verdrag van Wenen houten grenspalen geplaatst tussen Pruisen en de Nederlanden. Dit gebeurde ook tussen de Nederlanden en Moresnet en tussen Pruisen en Moresnet. Men vervolledigde de nummering zowel aan de oostelijke als aan de westelijke kant met de zelfde nummers en aan elke kant plaatste men evenveel grenspalen .GP188 stond aan de zuidwestelijke hoek, maar ook aan de zuidoostelijke hoek en GP193 in het noorden. De palen werden verders aan hun lot overgelaten en raakten dus snel verloren. In 1869-1870 werden de kwetsbare houten grenspalen vervangen door 60 stenen exemplaren. De nummering was in Romeinse cijfers: palen I tot en met XXX langs de westelijke grens met BelgiŽ en palen XXXI tot en met LX langs de oostelijke grens met Pruisen. Het noordelijke punt bleef grenspaal 193.

Op 10/03/04 zijn we met de grote grenspalengroep op zoek gegaan naar de nu resterende grenspalen.  Het was voor mij de eerste echte kennismaking met een georganiseerde zoektocht naar een volledige reeks grenspalen.  Het resultaat van mijn eerste foto's ziet u hieronder.

GRENSSTEEN I

Aan de grote weg van Kelmis naar Luik staat GP I. Vroeger stond dus hier het westelijke exemplaar van GP 188 van de grote reeks grenspalen tussen Schengen en Overdinkel.  Er is door enkele Waalse vrienden een bord geplaatst waarop een wandeling wordt afgebeeld maar van een echte route kan men niet spreken.  Je moet echt alles zelf uitzoeken met een stafkaart.

GRENSSTEEN II

Grenssteen II staat in de tuin achter een huis.

GRENSSTEEN III

Grenssteen III staat naast een pad naast de Geul.

GRENSSTEEN IIII

Grenssteen III ( en niet IV ) staat achter een boerderij.

GRENSSTEEN V

Grenssteen V staat op een kruispuntje van 3 wegen.

GRENSSTEEN VI

Op dit punt verlaat de grens de weg en gaat hier gewoon recht door over de akkers.

GRENSSTEEN VII

Grenssteen VII staat aan de grote weg van Kelmis naar Moresnet. Aan de plaatsnaamborden is nog  steeds de grens tussen Franstalig en Duitstalig BelgiŽ te zien.

GRENSSTEEN VIII

Grensstenen VIII, IX en X staan in nagenoeg dezelfde omstandigheden.

GRENSSTEEN IX

GRENSSTEEN X

GRENSSTEEN XI

XI staat in de achtertuin van een huis aan de weg van Kelmis naar Gemmenich.

GRENSSTEEN XII

XII wordt gebruikt als aanduiding voor een hydrant.

GRENSSTEEN XIII

XIII staat midden in de wei; De grens gaat nog steeds rechtdoor.

GRENSSTEEN XIIII

XIIII en niet XIV was goed verstopt onder een haag maar nog in prima staat.

GRENSSTEEN XV

Grenssteen XV staat aan de rand van het Preuschwald..

GRENSSTEEN XVI

Grenssteen XVI is al lange tijd verdwenen, doch Wilbert meent een stuk van de steen gevonden te hebben.

GRENSSTEEN XVII

Helemaal overgroeid met braamstruiken.

GRENSSTEEN XVIII

Vanaf hier is er min of meer een paadje op de grens door het Preuschwald.

GRENSSTEEN XIX

GRENSSTEEN XXI

GRENSSTEEN XXII

XXII is de grond gesleurd tijdens boswerkzaamheden.

GRENSSTEEN XXIII

Bij XXIII is het heerlijk vertoeven in het Preuschwald !!!!!

GRENSSTEEN XXIIII

GRENSSTEEN XXV

Bij XXV komen we aan een wei en kruisen we de oude grens met de Oude Bourgondische grensstenen.

GRENSSTEEN XXVI

XXVI lag omver. We hebben hem maar tegen een boom gezet zodat hij niet verloren gaat.

GRENSSTEEN XXVII

GRENSSTEEN XXVIII

GRENSSTEEN XXVIIII

We komen stilaan bij de Vaalserberg.

GRENSSTEEN XXX

XXX staat aan de weg naar de top van de Vaalserberg.

GP193

Het meest noordelijke punt van Neutraal Moresnet was GP 193. Deze paal staat nu op de hoogste top van Nederland en is het linkse exemplaar van de bekende drieling op de linkse foto.  Vroeger stond deze paal op de plaats waar nu het drielandenpunt is tussen BelgiŽ, Nederland en Duitsland. Vanaf hier keren we terug richting Kelmis en nu langs de Pruisische kant.

GRENSSTEEN XXXI

XXXI staat aan de rand van de parking.  Deze steen is ondertussen ( 16/03/08 ) verdwenen onder het talud van een vernieuwde parking.

GRENSSTEEN XXXII

We gaan terug naar het zuiden volgens de oostelijke zijde van Neutraal Moresnet.

GRENSSTEEN XXXIII

Tot en met grenssteen XXXXVIII is er min of meer een pad langs de grensstenen zodat deze gemakkelijk te vinden zijn.

GRENSSTEEN XXXIV

Het pad gaat echter wel een paar keer flink naar beneden en naar boven.

GRENSSTEEN XXXV

GRENSSTEEN XXXVI

GRENSSTEEN XXXVII

GRENSSTEEN XXXVIII

Grenssteen XXXVII ligt op zijn zij.

GRENSSTEEN XXXIX

GRENSSTEEN XXXX

GRENSSTEEN XXXXI

GRENSSTEEN XXXXII

GRENSSTEEN XXXXIII

Naast XXXXIII is er een grote puinhoop.  Gelukkig ligt hij er niet onder. Vanaf hier begint het pad wat af te wijken van de oude grenslijn, doch de stenen laten zich goed ontdekken.

GRENSSTEEN XXXXIIII

We volgen nu een brandgang tussen twee bospercelen.

GRENSSTEEN XXXXV

GRENSSTEEN XXXXVI

GRENSSTEEN XXXXVII

De zon zorgt op de latere namiddag voor wat tegenlicht.

GRENSSTEEN XXXXVIII

XXXXVIII staat onder een grote bladeren hoop.

GRENSSTEEN XXXXVIIII

XXXXVIIII is vervangen door een nieuw exemplaar, doch ik vind het lelijk dat men niet het originele concept heeft gebruikt.

GRENSSTEEN L

L is afgebroken.

GRENSSTEEN LI

Het eerste exemplaar met een L !!!

GRENSSTEEN LII

Ter hoogte van LII en andere grensstenen is momenteel een zandgroeve en is de grenslijn niet meer te volgen. LII staat nu in het museum te Kelmis. ( foto Eef Berns )

GRENSSTEEN LVII

Ter hoogte van Kelmis kunnen we min of meer de oude grens weer oppikken. We komen midden in een woonwijk en hier staan de stenen tussen de huizen.  LVII staat gewoon tussen twee huizen.

GRENSSTEEN LVIII

Een paar straten verder staat LVIII tussen de tuinmuur.

GRENSSTEEN LVIIII

LVIIII staat naast het muurtje van een openbaar plantsoen van de woonwijk.

GRENSSTEEN LX

We komen tenslotte terug uit op de grote weg van Kelmis naar Luik. Hier stond vroeger het oostelijke exemplaar van GP188.  De weg tussen LX en I was de zuidelijke basis van het grensstaatje Moresnet en was niet afgebakend met grenspalen.

Voor het vervolg van de oude grens tussen de Nederlanden en Pruisen kunt u klikken op de kleine foto.

Terug naar : map grenspalen BelgiŽ-Pruisen

Terug naar : start pagina